భూ సమస్యల పరిష్కారంలో పరిపాలనా సంస్కరణ

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భూమి సంబంధిత సేవలను ప్రజలకు మరింత దగ్గర చేయడం, ప్రక్రియలను వేగవంతం చేయడం మరియు పారదర్శకతను పెంచడం లక్ష్యంగా కీలక పరిపాలనా సంస్కరణను అమలు చేసింది. ఇప్పటివరకు జిల్లా స్థాయి అధికారుల పరిధిలో ఉన్న అనేక భూ సంబంధిత అధికారాలను ఇప్పుడు మండల స్థాయి తహసీల్దార్లు మరియు డివిజన్ స్థాయి రెవిన్యూ విభాగపు అధికారి (RDO) కు బదిలీ చేసింది.

ఈ మార్పులు Circular Memo No. REV01-LANAOLAND/435/2025, Dt.02-01-2026 ద్వారా సమగ్ర మార్గదర్శకాలతో అమల్లోకి వచ్చాయి.

సంస్కరణ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం

• జిల్లా కార్యాలయాలకు తిరుగుతున్న ప్రజల భారాన్ని తగ్గించడం
• ఫైల్ ప్రాసెసింగ్ సమయాన్ని కుదించడం
• స్థానిక స్థాయిలోనే సమస్యల పరిష్కారం
• డిజిటల్ రికార్డుల ఖచ్చితత్వం పెంపు
• ప్రజా సంతృప్తి (Public Satisfaction) పెంచడం

తహసీల్దార్లకు బదిలీ చేసిన ప్రధాన అంశాలు:

మండల స్థాయిలో ప్రజలకు నేరుగా సంబంధం ఉన్న సాధారణ భూ పరిపాలనా అంశాలు తహసీల్దార్ల పరిధిలోకి వచ్చాయి. వీటిలో:

• Land Alienation
• Land Acquisition
• Land Assignment
• Aadhaar Seeding
• డూప్లికేట్ సర్వే నంబర్ల తొలగింపు
• మల్టిపుల్ ఖాతాల సవరణ
• మరణించిన వారి ఖాతాల తొలగింపు
• Private Notional Khatas → Regular Khatas మార్పు
• Zero Khatas → Regular Khatas మార్పు
• Slash/Dash డూప్లికేట్ సర్వే నంబర్ల తొలగింపు

ముఖ్యంగా మ్యూటేషన్ సంబంధిత అనేక అంశాలు ఇప్పుడు మండల స్థాయిలోనే పరిష్కారం పొందవచ్చు.

ఆర్‌డీఓలకు బదిలీ చేసిన అంశాలు:

ఇవి ప్రధానంగా టెక్నికల్ ధృవీకరణ, మ్యాప్ సవరణలు, వివాద స్థితి నవీకరణలు, సాంకేతిక పరిశీలన అవసరమయ్యే లేదా వివాదాలకు సంబంధించిన అంశాలు ఆర్‌డీఓలకు బదిలీ అయ్యాయి:

• రీసర్వే గ్రామాల్లో సవరణలు
• మిస్సింగ్ సర్వే నంబర్ల చేర్పు
• డిస్ప్యూట్ రిజిస్టర్ మార్పులు
• భూమి నేచర్ / క్లాసిఫికేషన్ మార్పులు
• LPMలో ఖాతా నంబర్ సవరణ
• ROR extent vs Shape file extent సవరణ
• LPMలో పట్టాదారు చేర్పుఇంకా ఉన్నతాధికారుల వద్ద ఉన్న అంశాలు

మ్యాప్, డిజిటల్ రికార్డు, వివాద స్థితి వంటి అంశాలు డివిజన్ స్థాయిలోనే పరిష్కరించబడతాయి.

కొన్ని సున్నితమైన మరియు విధానపరమైన అంశాలు ఇప్పటికీ జాయింట్ కలెక్టర్ పరిధిలోనే కొనసాగుతున్నాయి:

• మాజీ సైనికులు / ఫ్రీడమ్ ఫైటర్స్‌కు భూమి కేటాయింపు
• ప్రభుత్వ భూమిని పట్టా భూమిగా మార్పు
• ల్యాండ్ ఎక్స్చేంజ్
• కోర్టు ఆదేశాల ఆధారంగా మార్పులు
• నోషనల్ / జీరో ఖాతాల రెగ్యులరైజేషన్

22-A లిస్టు తొలగింపుపై కీలక మార్పులు:

సర్క్యులర్ ప్రకారం:

• ఒకే ఒక సరైన పత్రం ఆధారంగా 22-A తొలగింపు నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు
• బహుళ పత్రాలు అడగరాదు
• సరైన రికార్డును ఇతర రికార్డు ఆధారంగా తిరస్కరించరాదు
• పెండింగ్ 22-A అప్లికేషన్లు 3 నెలల్లో పరిష్కరించాలి
• రొటీన్ రిజెక్షన్లు ఇవ్వకూడదు — తప్పనిసరిగా “Speaking Order” ఇవ్వాలి

అధికారాల విభజన:
• 22-A నుండి తొలగింపు → RDO
• 22-Aలో చేర్పు → కలెక్టర్
• అప్పీల్ అవకాశం → Joint Collector (30 రోజుల్లో)

 ఇది ప్రజలకు పెద్ద ఉపశమనం కలిగించే సంస్కరణ.

ROR & మ్యూటేషన్ వ్యవస్థలో కొత్త మార్పులు:

Family Partition Deeds

• వ్యవసాయ భూముల కుటుంబ విభజనకు స్టాంప్ డ్యూటీ రాయితీ
• FMC (Family Member Certificate) తప్పనిసరి
• రిజిస్ట్రేషన్ తర్వాత Auto-Mutation in Webland

రిజిస్ట్రేషన్ – మ్యూటేషన్ మధ్య గ్యాప్ తగ్గుతుంది.

GSWS / Mee-Sevaలో కొత్త సేవలు:

కొత్తగా అందుబాటులోకి వచ్చిన మ్యూటేషన్ సేవలు:

• కోర్టు ఆర్డర్ ఆధారంగా మ్యూటేషన్
• 2000కి ముందు రిజిస్ట్రేషన్ మ్యూటేషన్
• అసైనీ వారసులకు మ్యూటేషన్
• మిస్సింగ్ / డూప్లికేట్ సర్వే నంబర్ల సవరణ
• మల్టిపుల్ ఖాతాల తొలగింపు

ప్రజలు నేరుగా ఆన్‌లైన్‌లో దరఖాస్తు చేయవచ్చు.

Online Pre-Verification (SRO స్థాయిలో)

రిజిస్ట్రేషన్‌కు ముందు భూమి స్థితి తెలుసుకునే సిస్టమ్:

• రిజిస్ట్రేషన్ సాధ్యమా కాదా ముందే తెలుస్తుంది
• అసాధ్యమైతే స్పష్టమైన కారణాలు చూపాలి
• మౌఖిక సమాచారం ఇవ్వడం నిషేధం
• ప్రింట్ కాపీ ఇవ్వాలి

రిజిస్ట్రేషన్ విఫలాలు తగ్గుతాయి.

నోటీసు వ్యవస్థలో కఠిన నియమాలు:

• చిన్న మార్పైనా నోటీసు తప్పనిసరి
• సర్వ్ చేసిన కాపీ ఆన్‌లైన్‌లో అప్లోడ్ చేయాలి
• VRO వ్యక్తిగత బాధ్యత
• గ్రామ సచివాలయంలో నోటీసు పెట్టడం సరిపోదు
• పొరుగువారి సంతకం అవసరం

భూమి వివాదాలు తగ్గించేందుకు కీలకం.

బాధ్యత & క్రమశిక్షణ:

• టైమ్‌లైన్ దాటితే PAR ఎంట్రీ
• రొటీన్ రిజెక్షన్ల పై చర్య
• ఆర్డర్ ఇచ్చాక రికార్డు అప్డేట్ చేయకపోతే డ్యూటీ లాప్స్
• కలెక్టర్లు బాధ్యత నిర్ణయించాలి

ప్రజలకు కలిగే ప్రయోజనాలు

• జిల్లా కార్యాలయాలకు తిరగాల్సిన అవసరం తగ్గింపు
• సమయ ఆదా & ఖర్చు తగ్గింపు
• గ్రామ / మండల స్థాయిలో వేగవంతమైన పరిష్కారం
• డిజిటల్ రికార్డుల ఖచ్చితత్వం
• పారదర్శక పరిపాలన

పరిపాలనా దృక్కోణంలో విశ్లేషణ

ఈ అధికారాల బదిలీ ద్వారా ప్రభుత్వం Decentralized Land Governance Model ను అమలు చేస్తున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది.
దీని వల్ల:

• Decision-making layer తగ్గింది
• File hierarchy చిన్నదైంది
• Accountability స్థానిక స్థాయికి వచ్చింది
• Service delivery time క్షీణించింది

ఈ పరిపాలనా సంస్కరణ భూమి సంబంధిత సేవలను ప్రజలకు దగ్గర చేస్తూ, నిర్ణయ ప్రక్రియను వికేంద్రీకరించింది. మండల మరియు డివిజన్ స్థాయిలో అధికారాల బదిలీ వల్ల సమయపాలన, పారదర్శకత మరియు బాధ్యత పెరుగే అవకాశం ఉంది. 22-A, మ్యూటేషన్, రికార్డు సవరణల వంటి కీలక అంశాల్లో స్పష్టమైన విధానం ఏర్పడింది. సరైన అమలు జరిగితే భూ సమస్యల పరిష్కారం నిజంగా వేగవంతమవుతుంది.