ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 17-04-2026 తేదీన Revenue (Lands-I) శాఖ ద్వారా జారీ చేసిన ఉత్తర్వులు భూముల పరిపాలనలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపుగా నిలిచాయి. ఈ నిర్ణయం ప్రధానంగా Village Service Inam భూములపై ఉన్న చట్టపరమైన అనిశ్చితిని తొలగించడం, పట్టాదారులకు స్పష్టమైన హక్కులు కల్పించడం, మరియు రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను తిరిగి ప్రారంభించడం వంటి కీలక అంశాలను పరిష్కరిస్తుంది. ఈ ఉత్తర్వులు భూముల యాజమాన్య వ్యవస్థలో పారదర్శకతను పెంచడమే కాకుండా, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా గణనీయమైన ప్రభావం చూపే అవకాశముంది.
Village Service Inam అనేవి గ్రామ సమాజానికి సేవలు అందించే వృత్తుల వారికి ప్రభుత్వం మంజూరు చేసిన భూములు. ఉదాహరణకు క్షౌరికులు, కమ్మర్లు, వడ్రంగులు, రజకులు వంటి వర్గాలకు గ్రామ సేవల కోసం ఈ భూములు ఇవ్వబడినవి. ఇవి దేవాలయ సేవలకు సంబంధించిన ఇనం భూములతో భిన్నంగా ఉంటాయి. దేవాలయ లేదా మతపరమైన ఇనం భూములలో సేవలు ఒక నిర్దిష్ట దేవతకు లేదా సంస్థకు సంబంధించినవి కాగా, Village Service Inam భూములు గ్రామ ప్రజలకు సామూహికంగా సేవలు అందించడానికి సంబంధించినవి. అందువల్ల, ప్రభుత్వం స్పష్టంగా పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ భూములు Andhra Pradesh Inams (Abolition and Conversion into Ryotwari) Act, 1956 కు 2013లో చేసిన సవరణల పరిధిలోకి రావు. ఈ వివరణ ద్వారా ఈ భూములపై ఉన్న చట్టపరమైన సందిగ్ధతకు స్పష్టత లభించింది.
ఇటీవలి కాలంలో రీసర్వే ప్రక్రియలో Village Service Inam భూములపై అనేక సమస్యలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ముఖ్యంగా, ఈ భూములను కొనుగోలు చేసిన వ్యక్తులు తమ హక్కులపై స్పష్టత కోరుతూ పెద్దఎత్తున అభ్యర్థనలు సమర్పించారు. ఇదే సమయంలో, ఫీల్డ్ స్థాయి అధికారులు ఈ భూములపై ఏ చట్టాలు వర్తిస్తాయనే విషయంలో గందరగోళానికి లోనయ్యారు. కొన్ని సందర్భాల్లో అనర్హుల పేర్లపై భూములు freehold గా మార్చబడినట్లు మరియు ప్రభుత్వ భూములు కూడా ఇందులో చేర్చబడినట్లు గుర్తించబడింది. ఈ పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రభుత్వం 10-08-2024న జారీ చేసిన సర్క్యులర్ ద్వారా ఈ భూముల రిజిస్ట్రేషన్ను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది.
అయితే, తదుపరి దశలో ప్రభుత్వం సమగ్ర పరిశీలన చేపట్టింది. జిల్లా కలెక్టర్ల పర్యవేక్షణలో ప్రతి కేసును విడివిడిగా పరిశీలించి, అర్హత కలిగిన భూములను గుర్తించారు. ముందుగా జారీ చేసిన G.O.Ms.No.596 (19-12-2023) ప్రకారం, Village Service Inam భూములను సరైన ధృవీకరణ అనంతరం freehold భూములుగా పరిగణించి, Section 22-A లోని నిషేధిత జాబితా నుండి తొలగించి, రెవెన్యూ రికార్డుల్లో పట్టా భూములుగా నమోదు చేయాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. దీని ద్వారా పట్టాదారులకు సంపూర్ణ హక్కులు కల్పించబడతాయి.
ఈ ప్రక్రియలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పెద్దఎత్తున భూములను పరిశీలించగా, మొత్తం 1,38,848.35 ఎకరాల Village Service Inam భూములు గుర్తించబడ్డాయి. వీటిలో 1,36,024.38 ఎకరాల భూములను ప్రభుత్వం తుది పరిశీలన అనంతరం abeyance నుండి మినహాయించింది. ఈ నిర్ణయం ద్వారా ఆ భూములపై రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను తిరిగి ప్రారంభించడానికి మార్గం సుగమమైంది. జిల్లా వారీగా చూస్తే నంద్యాల, కర్నూలు, YSR కడప వంటి జిల్లాల్లో ఈ భూముల విస్తీర్ణం అధికంగా ఉండటం గమనార్హం.
ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయాన్ని అమలు చేయడానికి సంబంధిత అధికారులకు స్పష్టమైన ఆదేశాలు జారీ చేసింది. Chief Commissioner of Land Administration (CCLA), Registration Department (IGRS), మరియు రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లా కలెక్టర్లు కలిసి ఈ ప్రక్రియను అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా, రిజిస్ట్రేషన్ వ్యవస్థలో అవసరమైన సాఫ్ట్వేర్ మార్పులు చేయడం, భూములపై రికార్డులను అప్డేట్ చేయడం, మరియు పట్టాదారులకు హక్కులను అమలు చేయడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలని సూచించింది.
ఈ నిర్ణయం వల్ల సాధారణ ప్రజలకు గణనీయమైన లాభాలు కలగనున్నాయి. ముఖ్యంగా, భూములపై చట్టపరమైన స్పష్టత రావడం, రిజిస్ట్రేషన్ సౌకర్యం పునరుద్ధరణ, మరియు ఆస్తి హక్కులపై భద్రత పెరగడం వంటి ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. ఇదే సమయంలో, ప్రభుత్వం కూడా భూముల రికార్డులను సమగ్రంగా సరిచేసుకోవడం ద్వారా భవిష్యత్తులో వివాదాలను తగ్గించుకోవచ్చు.
ప్రజలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం : ఈ నిర్ణయం Village Service Inam భూముల యాజమాన్యంపై గణనీయమైన మార్పును తీసుకువచ్చింది. ముఖ్యంగా, ఈ భూములపై రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియ ఇప్పుడు సులభతరం కానుంది, దీని వల్ల గతంలో ఎదురైన అడ్డంకులు తొలగిపోతాయి. భూములను మోర్ట్గేజ్ చేయడం ద్వారా బ్యాంక్ లోన్స్ పొందే అవకాశాలు కూడా పెరుగుతాయి. అంతేకాకుండా, ఇప్పటికే ఈ భూములను కొనుగోలు చేసిన వారికి చట్టపరమైన భద్రత లభించడం ఒక ముఖ్యమైన ప్రయోజనం.
ఎవరికీ వర్తిస్తుంది? : ఈ సౌకర్యాలు ప్రతి ఒక్కరికీ వర్తించవు; కేవలం ప్రభుత్వం ధృవీకరించిన భూములకే వర్తిస్తాయి. సంబంధిత భూమి నిజంగా Village Service Inam కేటగిరీలోకి రావాలి. అదేవిధంగా, Adangal, 1B, Webland వంటి రెవెన్యూ రికార్డులు సరిగా ఉండాలి. ముఖ్యంగా, ఎలాంటి భూమి వివాదాలు లేకపోవడం అవసరం. ఈ ప్రమాణాలు పూర్తిగా నెరవేరినప్పుడే భూమి క్లియర్గా పరిగణించబడుతుంది.
రిజిస్ట్రేషన్ ఎలా చేయాలి? : రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియను ప్రారంభించే ముందు భూమి 22-A నిషేధిత జాబితా నుండి తొలగించబడిందో లేదో నిర్ధారించుకోవాలి. తరువాత MeeSeva లేదా Sub-Registrar కార్యాలయంలో వివరాలను ధృవీకరించాలి. Encumbrance Certificate (EC) తీసుకుని భూమిపై ఎలాంటి బాకీలు లేదా వివాదాలు లేవని నిర్ధారించుకోవాలి. అన్ని వివరాలు సరైనవిగా ఉన్న తర్వాత sale deed రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేయాలి. చివరిగా mutation ప్రక్రియ ద్వారా పట్టాదారుని పేరు రెవెన్యూ రికార్డుల్లో అప్డేట్ చేయించుకోవాలి.
జాగ్రత్తలు : ఈ ప్రక్రియలో కొన్ని జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం చాలా అవసరం. కొన్ని భూములు ఇంకా abeyance లో ఉండే అవకాశం ఉంది. అలాగే, అక్రమంగా freehold చేసిన కేసులు తిరస్కరించబడే అవకాశముంది. Government లేదా poramboke భూములు కలిసిన కేసులు భవిష్యత్తులో సమస్యలకు దారితీయవచ్చు. అదేవిధంగా, డాక్యుమెంట్స్లో ఏవైనా లోపాలు ఉంటే రిజిస్ట్రేషన్ నిలిపివేయబడే అవకాశం ఉంది.
ఈ నిర్ణయం గ్రామీణ భూముల మార్కెట్లో liquidity ని పెంచే అవకాశం ఉంది. గతంలో చట్టపరమైన అనిశ్చితి కారణంగా నిలిచిపోయిన లావాదేవీలు ఇప్పుడు తిరిగి ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది. అయితే, ఈ ప్రయోజనాలు పూర్తిగా అమలులోకి రావాలంటే ఫీల్డ్ స్థాయిలో రెవెన్యూ రికార్డుల ఖచ్చితత్వం మరియు పారదర్శకత అత్యంత కీలకం.
మొత్తానికి, ఈ నిర్ణయం Village Service Inam భూముల విషయంలో ఒక కీలక turning point గా చెప్పుకోవచ్చు. ఇది పాత సమస్యలకు పరిష్కారం చూపడమే కాకుండా, భూములపై స్పష్టమైన హక్కులను స్థాపిస్తుంది. అయితే, దీని పూర్తి ప్రయోజనం పొందాలంటే సరైన ధృవీకరణ మరియు రికార్డుల నిర్వహణపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.
Village Service Inam సంబంధిత ముఖ్య చట్టాలు & G.Oల వివరణ :
| పేరు | రకం | వివరణ |
| G.O.Ms.No.310, తేదీ: 19-07-2023 | Government Order | ఈ G.O ద్వారా ప్రభుత్వం Village Service Inam భూములు మతపరమైన ఇనం భూముల నుండి భిన్నమని స్పష్టంగా ప్రకటించింది. “Public Charity” అనే పదంలో ఇవి చేరవని తెలిపింది. అందువల్ల Act 16/2013 ఈ భూములకు వర్తించదని పేర్కొంది. ఇప్పటికే జారీ చేసిన ryotwari pattas చెల్లుబాటు అవుతాయని, పట్టాదారుల హక్కులను రక్షించేలా నిర్ణయం తీసుకుంది. |
| Act 16 of 2013 (Amendment) | Act (సవరణ చట్టం) | ఇది Andhra Pradesh Inams (Abolition and Conversion into Ryotwari) Act, 1956 కి చేసిన సవరణ. ప్రధానంగా మతపరమైన, దాతృత్వ సంస్థలకు సంబంధించిన ఇనం భూములపై వర్తిస్తుంది. కానీ Village Service Inam భూములు గ్రామ సేవలకు సంబంధించినవి కావడంతో ఈ చట్టం పరిధిలోకి రావని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. దీనివల్ల భూములపై చట్టపరమైన సందిగ్ధత తొలగించబడింది. |
| G.O.Ms.No.596, తేదీ: 19-12-2023 | Government Order | ఈ G.O ద్వారా ప్రభుత్వం assigned lands కు freehold హక్కులు ఇచ్చే విధానాన్ని అమలు చేసింది. ఇందులో Village Service Inam భూములను కూడా చేర్చింది. సరైన ధృవీకరణ అనంతరం ఈ భూములను patta lands గా గుర్తించి, Section 22-A నిషేధిత జాబితా నుండి తొలగించాలని ఆదేశించింది. దీనివల్ల పట్టాదారులు పూర్తి యాజమాన్య హక్కులు పొందే అవకాశం కలిగింది. |
| Circular Memo, తేదీ: 10-08-2024 | Circular / Memo | ఈ సర్క్యులర్ ద్వారా ప్రభుత్వం అక్రమంగా freehold గా మార్చిన భూములపై చర్యలు తీసుకోవాలని నిర్ణయించింది. అనర్హుల పేర్లపై లేదా ప్రభుత్వ భూములపై జరిగిన మార్పులను గుర్తించి, అన్ని రిజిస్ట్రేషన్లను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసింది (abeyance). ప్రతి కేసును జిల్లా కలెక్టర్ల పర్యవేక్షణలో తిరిగి పరిశీలించాలని ఆదేశించింది. |
| Section 22-A (Registration Act, 1908) | Section | ఈ సెక్షన్ ప్రకారం కొన్ని భూములను “prohibited properties” గా గుర్తించి వాటి రిజిస్ట్రేషన్ను నిషేధిస్తారు. Village Service Inam భూములు కూడా ఒక దశలో ఈ జాబితాలో చేర్చబడ్డాయి. అయితే, ధృవీకరణ పూర్తైన తర్వాత సరైన భూములను ఈ జాబితా నుండి తొలగించి, మళ్లీ రిజిస్ట్రేషన్కు అనుమతి ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. |
| No. REV01-LANA/214/2026, Revenue (Lands-I) Deoartment Dt: 17-04-2026 | Government Proceedings | తాజా ఉత్తర్వుల ప్రకారం ప్రభుత్వం మొత్తం 1,36,024.38 ఎకరాల Village Service Inam భూములను abeyance నుండి మినహాయించింది. ఈ భూములపై రిజిస్ట్రేషన్ తిరిగి ప్రారంభించడానికి అనుమతి ఇచ్చింది. జిల్లా కలెక్టర్లకు రెవెన్యూ రికార్డులు అప్డేట్ చేయాలని, మరియు సంబంధిత విభాగాలకు అవసరమైన సాంకేతిక మార్పులు చేయాలని ఆదేశించింది. |